هر فرد آشنا با فيزيك، مي داند كه براي دستيابي به حداكثر مسافت شليك يك جسم، لوله توپ بايد در زاويه 45 درجه اي زمين باشد، اما فوتباليست ها برخلاف پرتاب كنندگان نيزه و وزنه، زاويه كمتري را براي پرتاب انتخاب مي كنند؛ يعني چيزي حدود 30 تا 35 درجه.
محققان به تازگي، عملكرد بسياري از فوتباليست ها در پرتاب بلند و سريع توپ را تأييد كردند و آن را ناقض قواعد رياضي و فيزيك دانستند.
به گزارش سرويس بين الملل «بازتاب»، مجله «nature»، برجسته ترين ژورنال علمي جهان، نوشت: «نيكلاس لينتورن» و «ديويد اورت»، دو دانشمند علوم ورزشي دانشگاه «برونل اوكسبريج» انگلستان، نتايجي را به دست آورده اند كه براي مربيان فوتبال نيز در آموزش نحوه پرتاب بلند و سريع توپ، جالب است.
پرتاب بلند، تاكتيكي مؤثر در فوتبال است كه توپ را از كناره هاي زمين به دهانه دروازه مي فرستد؛ بنابراين، اين حالت مي تواند، مدافعان را در وضعيتي نامناسب قرار داده و در عوض به مهاجم، فرصت خوبي براي دريافت توپ و فرار از آفسايد بدهد.
بايد گفت، اين امر كمي دور از ذهن است، اما تحقيقات ثابت كرده كه مكانيسم پرتاب هاي بلند فوتبال، مخالف استانداردهاي علمي فيزيك هستند.
شليك توپ
هر فرد آشنا با فيزيك، مي داند كه براي دستيابي به حداكثر مسافت شليك يك جسم، لوله توپ بايد در زاويه 45 درجه اي زمين باشد، اما فوتباليست ها برخلاف پرتاب كنندگان نيزه و وزنه، زاويه كمتري را براي پرتاب انتخاب مي كنند؛ يعني چيزي حدود 30 تا 35 درجه.
«لينتورن» مي گويد: «ما هنوز نتوانسته ايم علت را توضيح دهيم». او به همراه «اورت»، موفق به تهيه تحقيقي دقيق از پرتاب توپ فوتبال با فيلمبرداري از بازيكني كه اين كار را انجام مي دهد، در زواياي مختلف شدند. آنان سرعت، مسافت پرتاب و زمان پرواز توپ را با معادلات رياضي مقايسه كردند. اين كار باعث شد تا آنان بتوانند، بهترين زاويه را براي بلندترين پرتاب پيدا كنند و به اين نتيجه برسند كه معمولا زاويه پرتاب بين 20 تا 35 درجه است. آنان همچنين يافته هاي خود را در مجله «بيومكانيك ورزش» منتشر كرده اند.
عملكرد اعضا
تفاوت اين امر با يافته هاي مكانيكي در چيست؟
«لينتورن» مي گويد: «ساختار اسكلت و عضلاني بدن انسان كه باعث وارد آوردن نيروي بيشتري به توپ مي شود، رها كردن توپ را در زواياي كمتر ممكن مي سازد و همچنين سبب مي شود كه توپ، سرعت بيشتري به خود بگيرد؛ همين سرعت است كه در بيشتر مواقع، مسافت را تعيين مي كند. بدن انسان با تمايل به كج شدن، باعث كمتر شدن زاويه مي شود».
اما «لينتورن» انتظار ندارد كه بازيكنان حرفه اي براي بهتر شدن پرتابشان به فيزيك روي آورند. او مي گويد: «آنان اين امر را به روش «سعي و خطا» به دست آورده اند، اما هم اكنون علم آن را كشف كرده است. ورزشكاران مي توانند حتي زاويه رهايي توپ را از آنچه تاكنون آن را بهترين زاويه مي دانسته اند، چند درجه اي كمتر كنند».
سريع و خشن
او اضافه مي كند: گاه اين مسافت نيست كه محاسبه مي شود، بلكه زمان پرواز است. رساندن سريع تر توپ به بازيكن هدف، باعث افزايش فاكتور شوكه كردن مي شود. اين دو، كشف كردند كه كاهش چند درجه اي زاويه پرتاب، تقريبا تأثيري در مسافت طي شده توپ نمي گذارد، اما مي تواند زمان پرواز را تا چند دهم ثانيه كاهش دهد.
«لينتورن» مي گويد: «اينها تاكتيك هاي جدي براي تمرين است. بيشتر تيم ها، فرد متخصصي را در امر پرتاب هاي بلند دارند و دانستن اين مسائل، باعث مي شود تا مربيان، برخي فاكتورهاي غيرعلمي فيزيكي را حذف كنند.
با اين اوصاف، اما احتمالا ارزش ابتدايي اين كار براي معلمان دبيرستان هاست تا به اين وسيله دانش آموزان را در مورد فيزيك هيجان زده كنند، چون هر آنچه با ورزش مرتبط باشد، براي دانش آموزان جالب است.