HIV چيست ؟
HIV مخفف ''''Human Immunodeficiency Virus مي باشد كه بمعني ''ويروس نقص ايمني انسان'' مي باشد. HIV يك نوع ويروس است، ويروس ، يك ذره خيلي كوچك زنده است كه مي تواند تكثير و پخش شود. ويروس بخودي خود زنده نيست و به موجود زندة ديگري براي زندگي نياز دارد.وقتي ويروس، سلولي را آلوده كند شروع به تكثير مي كند كه منجر به صدمه به آن سلول مي شود.
انسان مي تواند توسط فرد ديگري كه هم اكنون به HIV مبتلا است آلوده شود. و او نيز مي تواند بقيه را آلوده كند و بر اين اساس HIV منتشر مي شود.
به فردي كه به HIV آلوده است HIV) +HIV مثبت) اطلاق مي شود.
(سيستم ايمني، گروهي ازسلولها و ارگانها هستند كه بدن را در برابر ويروسها و عفونتها محفاظت مي كنند.)
چرا HIV خطرناك است ؟
اگر سيستم ايمني بدن به ويروسها حمله مي كند و آنها را مي كشد پس مشكل چيست ؟
ويروسهاي مختلف به قسمتهاي مختلفي از بدن حمله مي كنند. برخي ويروسها به پوست، برخي به ريه و … حمله مي كنند چيزي كه HIV را اين چنين خطرناك كرده اين است كه HIV به خود سيستم ايمني حمله مي كند.
HIV به سلولهاي خاصي از سيستم ايمني حمله مي كنند كه بدون آنها٬ توانايي سيستم ايمني براي مبارزه با ويروسها تضعيف مي شود و بدين ترتیب HIV در بدن پخش مي شود.
اين روند قابل رؤيت نيست و راهي وجود ندارد تا با نگاه كردن به افراد بگوئيم كه آيا به HIV مبتلا هستند يا خير٬ ولي آزمايش خون مي تواند پس از 3 ماه از اولين تماس، ويروس را در خون آشكار كند.
افراد آلوده به HIV ممكن است سالها كاملاً سالم بمانند و حتي خودشان ندانند كه آلوده هستند.
با رو به ضعف گذاشتن سيستم ايمني بدن٬ اين افراد نسبت به بيماريها بسيار آسيب پذير مي شوند.
ايدز چيست ؟
ايدز (AIDS) مخفف (Acquired Immune Deficiency Syndrome) مي باشد يعني سندرم نقص ايمني اكتسابي.
سيستم ايمني آسيب ديده نه تنها، در برابر حمله HIV (كه در آغاز به آن صدمه زده) بلكه به نسبت به بقيه عفونتها هم آسيب پذير مي شود و ديگر قادر به كشتن ويروسهايي كه قبلاً برايش مشكلي ايجاد نمي كرده اند٬ نيست با گذشت زمان افراد آلوده به HIV بيشتر و بيشتر بيمار مي شود. معمولاً سالها پس از آلودگي٬ به يكي از بيماريهاي خاص٬ شديداً مبتلا مي شوند و در اين زمان گفته مي شود كه آنها به ايدز مبتلا شده اند يعني زماني كه براي اولين بار به يك بيماري جدي مبتلا شوند يا وقتي كه تعداد سلولهاي ايمني باقيمانده در بدن از حد معيني كمتر شود.
كشورهاي مختلف روشهاي متفاوتي براي تعيين نقطه اي كه فرد آلوده به HIV را مبتلا به ايدز بدانند دارند.
ايدز يك مرحله كاملاً جدي است كه بدن، دفاع بسيار كمي در برابر هر نوع عفونتي دارد.
چه مدت طول مي كشد تا HIV به ايدز تبديل شود؟
بدون درمان دارويي، بطور متوسط طي 10 سال HIV به سمت ايدز پيش مي رود. که البته اين مدت 10 سال براي فردي است كه رژيم غذايي قابل قبولي دارد. اما فردي كه در منقطه فقيرنشيني است كه بخوبي تغذيه نمي شود ممكن است بسيار سريعتر به سمت ايدز و نهايتاً مرگ پيش برود.
درمان طبي ضد ويروس مي تواند مدت زمان بين آلودگي با HIV و شروع ايدز را طولانيتر كند. داروهاي جديدي بوجود آمده اند و از نظر تئوري، فرد آلوده به HIV قبل از ايجاد ايدز مي تواند مدت زمان طولاني زندگي كند. اگر چه اين دارو ها در بسياري از كشورهاي فقير در دسترس نیست و آلوده شدگان در این کشورها٬ سریعتر به سمت مرگ پيش مي روند
HIV >> چگونه منتقل مي شود؟ <<
HIV در خون و ترشحات جنسي فرد مبتلا و نيز شير پستان زن آلوده، يافت مي شود.
HIV هنگامي منتقل مي شود كه مقدار كافي از اين ترشحات به بدن فردي برسد
راههاي مختلفي كه فرد مي تواند به HIV مبتلا گردد عبارتند از:
1 - رابطه جنسي بدون محافظت با فرد آلوده
رابطه جنسي بدون كاندوم خطرناك است چراکه ويروسي كه در ترشحات جنسي فرد آلوده وجود دارد مي تواند بطور مستقيم به بدن شريك جنسي اش منتقل گردد. اين موضوع در مورد تماس مقعدی ((anal sex هم صادق است.
(Oral sex)تماس جنسی دهانیخطر كمتري دارند ولي اگر يك شريك جنسي خونريزي لثه يا زخم باز هر چند كوچك در دهانش داشته باشد و كاندوم استفاده نشود HIV مي تواند منتقل شود
2 – تماس با خون فرد آلوده
اگر خون به ميزان كافي از فرد آلوده به بدن فرد غير آلوده وارد شود مي تواند ويروس را به او منتقل كند.
3- سرايت از مادر حامله آلوده به جنين در داخل رحم و يا از شیرمادر آلوده به كودك
ويروس HIV از مادر آلوده به كودك ممكن است در دوران حاملگی، هنگام وضع حمل يا كمی بعد از زايمان انتقال يابد.
HIV مي تواند در شير پستان زن آلوده وجود داشته باشد و به نوزادش منتقل شود اما با وجود داروهاي خاص٬ شانس اين انتقال بسيار كاهش مي يابد هر چند در بسياري از كشورهاي در حال پيشرفت و فقير، چنين داروهايي در دسترس نيست.
4 – استفاده از محصولات خوني آلوده
در گذشته بسياري از افراد از طريق انتقال خون و فرآورده هاي خوني آلوده٬ به HIV مبتلا مي شدند در حال حاضر در اكثر نقاط جهان خونهاي اهدايي، آزمايش مي شوند و خطري در اين زمينه وجود ندارد.
5 – داروهاي تزريقي
افرادي كه بصورت غير قانوني داروي تزريقي استفاده مي كنند نيز نسبت به عفونت HIV آسيب پذير هستند (مثل معتادان تزريقي، كه بصورت مخفيانه و غير قانوني عمل كرده و معمولاً سرنگي براي تزريق در دسترس ندارند و از سرنگ مشترك استفاده مي كنند.)
افسانة های HIV (پندارهای غلط):
در اقسا نقاط جهان افسانه هاي گوناگوني دربارة HIV و ايدز وجود دارد كه تعدادي از آنها در ذيل آورده شده اند.
« داشتن رابطه جنسي با دختر باكره مي تواند HIV را شفا دهد!»
اين افسانه در بخشهايي از آفريقا متداول است و كاملاً غلط است اين اسطوره سبب تجاوز به بسياري از دختران جوان و كودكان توسط مردان HIV مثبت شده است كه اغلب آنها را هم آلوده ساخته است.
تجاوز هيچ بيماري را درمان نمي كند و اين مسئله يك جنايت جدي در سراسر جهان است.
« HIV مختص مردان همجنس باز، سياهپوستان، افراد جوان و … است ! »
اين افسانه هم غلط است ، اغلب كساني كه به HIV آلوده شوند حتي تصور اينكه ممكن است آنها آلوده شوند را هم نداشتند. كه البته اشتباه فكر مي كردند.
« HIV مي تواند از طريق لاتكس كاندوم عبور كند ….»
…. برخي تصور مي كنند كه چون ويروس بسيار كوچك است مي تواند از طريق سوراخهاي موجود در لاتكس استفاده شده در كاندوم عبور كند لازم به ذكر است اين تصور اشتباه مي باشد. لاتكس موجود در كاندوم، HIV را مسدود مي كند همانطور كه اسپرم را مسدود مي نمايد و مانع از حاملگي مي شود.
رابطه جنسي ايمن (safe sex) يعني چه ؟
رابطه جنسي ايمن اشاره به فعاليت جنسي دارد كه سبب انتقال خون يا ترشحات جنسي از يك شريك جنسي به طرف مقابل نشود. اگر 2 نفر رابطه جنسي ايمن داشته باشند حتي اگر يكي از آنها آلوده باشد، احتمال اينكه فرد ديگر مبتلا شود وجود ندارد از نمونه هاي رابطه جنسي ايمن مثلاً :
1- نداشتن رابطه جنسي كه اصطلاحاً پرهيز جنسي (abstinence) ناميده مي شود
2- پرهيز جنسي تا زمان ازدواج و پايبند باقی ماندن نسبت به همسر٬ پس از ازدواج . (كه البته اين روش خوبي براي اجتناب از آلودگي با HIV است به شرطی که همسر آنها هم وفادرا باشند و آنها را آلوده نكند.)
رابطه جنسي ايمن تر (safer sex) يعني چه ؟
رابطه جنسي ايمن تر به فعاليتهاي جنسي اطلاق مي شود كه ريسك كمي از عفونت با HIV دارند.
رابطه جنسي ايمن تر اغلب به معناي استفاده از كاندوم حين رابطه جنسي است.
وقتي كاندوم بطور صحيح استفاده شود بعنوان سد فيزيكي عمل مي كند و از انتقال ترشحات آلوده به جريان خون فرد ديگر جلوگيري مي كند.
آيا بوسيدن خطرناك است ؟
بوسيدن گونهٴ فرد مقابل٬ كه بعنوان بوسيدن متداول اجتماعي شناخته مي شود هيچ خطري براي انتقال HIV ندارد. بوسة عميق يا همان بوسه با دهان باز (French kiss) ريسك بسيار پائين در انتقال HIV دارد بخاطر اينكه HIV در بزاق وجود دارد ولي در ميزان كم به تنهائي منجر به عفونت HIV نمي شود.
تنها يك مورد انتقال HIV بدنبال بوسيدن از بين ميليونها مورد HIV، به ثبت رسيده است. كه در نتيجه انتقال خون آلوده از دهان يك شريك جنسي به دهان فرد مقابل بوده است كه هر دو داراي خونريزي لثه جدي بوده اند
آيا چيزي مي تواند HIV ايجاد كند ؟
خير؛ HIV خلق نمیشود. بعنوان مثال٬ رابطه جنسي بدون محافظ تنها در صورتي خطرناكست كه يك شريك جنسي با ويروس آلوده باشد. اگر شريك جنسي شما HIV منفي است هر نوع رابطه و فعاليت جنسي بين شما نمي تواند سبب آلودگي شما به HIV گردد، بعنوان مثال داشتن رابطه تماس مقعدی (anal sex) نمي تواند HIV خلق كند و يا بعنوان مثال شما بوسيلة masturbation (استمنا) به HIV آلوده نخواهيد شد.
خطر در تماس های جنسی بيشتر درعدم شناخت کافی سوابق خونی شريک جنسی شماست. در هر صورت برای اطمينان از کاندوم استفاده کنيد. مگر تا زمانی که مطمئن باشيد که هيچ کدام از شما شريک جنسی ديگری ندارد و قبلاً آلوده به ويروس نشده است.
علائم بيماری چگونه ظاهر می شود؟
با کاهش قدرت سيستم دفاعی٬ به مرور زمان بدن آمادهٴ ابتلا به عفونتها و سرطانهايی می شود که به طور معمول در مردم عادی ديده نمی شوند ، اين بيماريها بصورت بيماريهاي ريوی ، اسهالهاي شديد و مزمن ، تبهای طولانی ، کاهش وزن ، اختلالات شخصيتی ، بيماريهاي مغزی و پوستی خود را نشان مي دهند که درنهايت منجر به مرگ فرد مبتلا خواهد شد.
علائم آلودگی با HIV بسیار پیچیده است و دارای مراحل چندی است كه الزاماً همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمی شود.
این مراحل عبارتند از:
مرحله عفونت اوليه HIV : (مرحله اول)
اين مرحله چند هفته طول مي كشد و معمولاً با يك حالت شبيه سرماخوردگي كه بلافاصله بعد از عفونت رخ مي هد همراه است اين حالت شبيه سرماخوردگي گاهي اوقات تحت عنوان حالت seroconversion ياد مي شود. (علائمی نظیر تب، گلودرد، بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات ، سر درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهی دانه های جلدی و یا تظاهرات عصبی)
در حدود 20% موارد علائم به گونه اي است كه فرد به پزشك مراجعه مي كند ولي معمولاً تشخيص داده نمي شود و حتي اگر تست HIV آنتي بادي در اين موقع انجام شود ممكن است هنوز مثبت نباشد.
طي اين مرحله مقدار زيادي HIV در خون محيطي فرد وجود دارد و سيستم ايمني با توليد پادتن ها (آنتي بادي ها)، و لنفوسيتهاي سلول كش (لنفوسیتهای سيتوتوكسيك) شروع به پاسخ در برابر ويروس مي كنند.
از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی كه نشانگر آلودگی فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهی تا 16 ماه طول می كشد.
مرحله بدون علامت باليني (مرحله دوم)
اين مرحله بطور متوسط 10 سال طول مي كشد و همانطور كه از نام اين مرحله پيدا است، خالي از هر علامتي است هرچند ممكن است غدد متورم لنفاوي هم وجود داشته باشند (لنفادنوپاتي). سطح HIV در خون محيطي به سطح بسيار پائيني كاهش مي يابد ولي بیماری همچنان مسري است و آنتي بادي HIV در خون قابل ارزيابي است.
تحقيقات اخير نشان داده است كه HIV طي اين مرحله غير فعال نيست و در غدد لنفاوي بسيار فعال است. تعداد زيادي از سلولهاي T- helper آلوده شده و مي ميرند و ويروس فراواني توليد مي شود.
تست آزمايشگاهي جديدي وجود دارد كه مقدار ناچيز HIV كه از غدد لنفاوي آزاد مي شود را اندازه مي گيرد اين تست HIV-RNA را اندازه مي گيرد (RNA ماده ژنتيكي HIV مي باشد) این تست را تست بارگيري ويروس (viral load test) مي گويند که نقش بسيار مهمي در درمان آلودگی با HIV دارد.
مرحله علامتدار عفونت HIV (مرحله سوم)
با گذشت زمان، سيستم ايمني توان خود را از دست مي هد كه به 3 دليل عمده زير است.
1 – بافتها و غدد لنفاوي بدليل سالها فعاليت، آسيب مي بينند
2 – و HIV جهش پيدا مي كند و آلوده كنندگي اش تشديد مي شود بعبارت ديگر براي تخريب سلولهاي ،T- helper قويتر و متنوعتر ميشود
3 – بدن توانايي جايگزيني سلولهاي T – helper از دست رفته را ندارد.
با ايجاد نقص در سيستم ايمني، علائم بوجود مي آيند که در آغاز بسياري از علائم خفيف هستند. ولي با تحليل سيستم ايمني، علائم تشديد مي شوند.
پيشروي از HIV تا AIDS
با آسيب بيشتر سيستم ايمني، بيماري به سمت بدتر شدن پيش مي رود تا اينكه تشخيص ايدز مطرح شود. در حال حاضر در انگلستان تشخيص ايدز وقتي تأييد مي شود كه فرد HIV مثبت تعداد خاصي از عفونتهاي فرصت طلب يا سرطانها را بروز مي دهد اگر چه فرد HIV مثبت مي تواند بشدت بيمار باشد ولي تشخيص ايدز نداشته باشد.
آيا درماني وجود دارد؟
متاسفانه مطالعات نشان مي دهد كه بسياري از مردم گمان مي كنند كه براي ايدز درماني وجود دارد كه منجر مي شود كه آنها احساس امنيت داشته و ريسك بيشتري بكنندکه البته آنها در اشتباهند. هنوز هيچ درمان قطعی براي ايدز بوجود نيامده است تنها درمانهاي دارويي ضد ويروس وجود دارد كه پيشرفت HIV به سمت AIDS را آهسته تر ميكند و در اين حالت فرد سالها مي تواند زندگي سالمي داشته باشد.
- در برخي موارد، درمان ضد ويروس سالها بعد از شروع استفاده از آنها تأثير خود را از دست مي دهند. و در برخي موارد ديگر، فرد از AIDS بهبود مي يابد و با HIV براي دهه ها زندگي مي كند ولي اين افراد مجبورند كه براي تمام عمر روزانه داروهاي قوي مصرف كنند كه گهگاه با عوارض جانبي ناخوشايند همراه است.
-
ولي هنوز هيچ راهي براي درمان قطعي HIV وجود ندارد و تا اين لحظه تنها راه ايمن باقي ماندن، آلوده نشدن است.