نقش طراحي صنعتي ماوس و صفحه کليد در حفظ سلامت و ايمني کاربران

نقش طراحي صنعتي ماوس و صفحه کليد در حفظ سلامت و ايمني کاربران
سادگي و تندرستي يا آسيب ديدگي؟
سال هاي متمادي است که طراحي صنعتي روي چگونگي اثر و فعل و انفعال متقابل ما و رايانه ها هنگام کار تمرکز كرده است. تنها در کشور انگلستان آمار و ارقام گوناگون انتشاريافته مبني بر آسيب ديدگي کاربران در اثر استفاده مکرر روزمره از صفحه کليدها و ماوس هاي رايانه كه بر اساس آن ها با 5ميليون ساعت کاري زيان در سال و نيم ميليون کاربر صدمه ديده تخمين زده مي شود. همين آمارها نشان مي دهند که از هر 30 کاربر، يکي از دردهاي ناشي از آسيب هاي وارده به نواحي مختلف مچ و کف دست و انگشتان که در اثر طراحي غيرصحيح صفحه کليدها و ماوس هاي رايانه به وجود آمده، رنج مي برد.
امروزه استفاده از رايانه تنها محدود به فضاي کاري نيست و اين به معناي آن است که ما مي توانيم همان مقدار زماني که هنگام کار مقابل رايانه مي گذرانيم، در منزل نيز از رايانه شخصي مان استفاده كنيم. آسيب هايي هم که در اثر استفاده ممتد و طولاني مدت و اشکال داراي طراحي صنعتي و طبي نادرست و غلط صفحه کليدها و ماوس ها براي کاربران رخ مي دهند، چندان کم نيستند. ما اينجا قصد داريم آن ها را بررسي كنيم و راه کارهايي براي پيشگيري از اين صدمات ارائه كنيم.

طراحي صنعتي قطعات رايانه
RSI2 صدمات ايجاد شده در اثر استفاده طولاني مدت و مکرر از رايانه در نقاط مختلف بدن است. بهترين راه براي پيشگيري از بروز اين آسيب ها شناسايي عامل ايجاد آن آسيب و درد و خودداري از انجام آن حركت است. با وجود فناوري نوظهور رابط هاي صفحه لمسي1، کليک کردن روي ماوس يا تايپ کردن روي صفحه کليد رايانه هنوز اصلي ترين راه هاي برقراري ارتباط و اثرگذاري بين کاربر و رايانه و لپ تاپ هستند. بنابراين ما اين محدوده از قطعات رايانه را از نظر طراحي صنعتي بررسي كرده ايم. خوشبختانه اين روزها تعداد زيادي از اين نوع لوازم با طراحي علمي و طبي براي پيشگيري و کمک به بهبودي اين گونه صدمات در دسترس کاربران هستند. طراحي صنعتي، شامل تعيين دستورات کاربردي براي اطلاع دانشمندان در رابطه با طراحي اشيا، سيستم ها و محيط هاست. اين اصول بر اساس طراحي دستگاه ها و لوازم مورد استفاده در خانه مانند رايانه شخصي، با درنظر داشتن توانايي ها و محدوديت هاي شما و طراحي اين وسايل مطابق با آن محدوديت ها و توانايي ها استوار هستند.

صفحه کليدها
توصيه شرکت مايکروسافت به عنوان توليدکننده يکي از پرفروش ترين و بهترين صفحه کليدهاي داراي طراحي صنعتي و طبي مناسب، ترکيب بندي دكمه هاي آن ها به 2 بخش در 2 زاويه و کنج متفاوت است. اين امر با حالت و وضعيت قرارگرفتن صحيح و استراحت بازوها مطابقت بيشتري دارد و بهتر از صفحه کليدهاي مستقيم جور در مي آيد. استفاده از انواع مرسوم صفحه کليدها مستلزم چرخش ساعد ها و تطبيق دادن آنها بر اساس وضعيت قرارگرفتن کليدهاي صفحه کليد است. مدل هاي آينده آن ها از مشخصاتي مشابه برخوردارند. براي مثال، افزايش زاويه 3گوشي کناري3 يا کوهان مانند4. اين خصيصه موجب مي شود نيازي به چرخانيدن ساعدها در هنگام تايپ کردن نداشته باشيم. براي خودداري از گذاشتن فشار روي يک نقطه از دست ها سطوح بالشتک مانند نرمي براي استراحت کف دست ها اضافه شده است.

خصوصيتي که مچ ها را از دراز کردن زيادي به طرف خارج از بدن و همچنين خميدگي و پايين افتادگي بيش از حد به پايين، بي نياز كرده و در نتيجه از پيش آمدن آسيب ديدگي هايي نظير کشيدگي پيشگيري مي كند. اما صفحه کليد 2قسمتي تنها راه حل اين مشکل نيست راه حل هاي ديگري از قبيل طرح صفحه کليدهاي خميده5 و مجموعه اي از کليدها به صورتي مجزا و قرار گرفتن آن ها در زاويه هاي مختلف که دسترسي و تماس انگشتان را به آن ها به مراتب آسان تر مي كند نيز راه کارهاي موثر و مفيد ديگري براي بهينه سازي طراحي آن ها هستند.

ماوس ها
طراحي ماوس هايي براي نشانه رفتن به جهتي صحيح محدوده اي ديگر از ملزومات رايانه هستند که مورد توجه طراحان صنعتي قرار دارند. محصولات گوناگوني که داراي خصوصيات و وجوه مشترک و نزديک به هم نيز هستند، اشکال مختلفي از ماوس هاي سنتي در دسترس کاربران هستند. از انواع ثابت ايستگاهي تا انواع متحرک داراي گوي هاي غلتان، نوري و عمودي با قابليت حالت دست دادن. انواع خاصي از آن ها نيز مختص افراد راست دست و يا چپ دست طراحي شده اند که بين علاقه مندان به بازي هاي رايانه اي که به دنبال لوازمي که پشتيباني مناسب و راحتي لازم را براي ساعات متمادي بازي داشته باشند و حرکت هاي سريع دست روي صفحه کليد و کليک هاي سريع روي ماوس با آن ها امكان پذير باشد، متداول اند.

طراحي صنعتي ماوس ها گرايش خاصي به توزيع صحيح وزن دست در اطراف وسيله دارد که اين امر براي خودداري از گذاشتن فشار اضافي بر يک نقطه از کف دست ضروري است. اين موضوع در مورد دکمه ها و چرخ هاي غلتان6 نيز صدق مي كند، زيرا آن ها را طوري طراحي مي کنند كه تا حد امکان از حرکت اضافي و فاصله گرفتن انگشتان دست از وضعيت راحت و حالت استراحت اجتناب ورزند. البته طراحي هاي مختص افراد چپ و راست دست نيز با هدف و مقصود ذهني مشخصي بهينه سازي شده است که حاصل آن هر چه بيشتر سفارشي شدن ابزارها و لوازم بر اساس نيازهاي کاربر است.

براي فاصله گرفتن از طراحي سنتي، ماوس هاي افقي، بازوها را در وضعيت دست دادن قرار مي دهد و از چرخش خلاف جهت مچ و ساعد جلوگيري مي کند؛ وضعيتي که در استفاده از انواع سنتي صاف و مسطح پيش مي آيد. وضعيت قرارگرفتن دکمه ها هم چنان طراحي شده است که انگشت شست دست در طبيعي ترين وضعيت ممکن خود روي آ ن ها قرار داده شود و بيش از اين که از حالت حرکتي را براي فشار دادن فعال كند، از حالت حرکت لمسي آن ها بهره مي برد.

کلام آخر
با افزايش محبوبيت نوت بوک ها و رايانه هاي شخصي ، نياز به صفحه کليد ها و ماوس هاي مناسب، هرچه بيشتر از سوي کاربران احساس مي شود. مي توان گفت همه در شبانه روز حضوري دايمي در مقابل رايانه دارند. در دفتر کار يا منزل و هنگام استفاده از لپ تاپ يا رايانه براي کار، تفريح، دسترسي به اينترنت و ارتباط هنگام مسافرت، آگاهي از اصول طراحي صنعتي قطعاتي مثل ماوس و صفحه کليد و آشنايي با روش هاي کاربرد صحيح آن ها، نقشي کليدي در جلوگيري از بروز آسيب هاي ناشي از کاربرد رايانه دارد. مدت زمان استفاده و طرز نشستن، همچنين نوع ميز و صندلي مورد استفاده، از ديگر عوامل پيشگيري کننده از بروز اين گونه صدمات هستند.

منابع
http://www.pcworld.co.uk
http://www.ergomomics.org.uk
http://www.fellows.com

پي نوشت ها
1. Touch Screen
2. Repetitive Strain Injury
3. Gable
4. Hump
5. Curved
6. Scroll Wheels